De steppe zal bloeien De steppe zal lachen en juichen.

//De steppe zal bloeien De steppe zal lachen en juichen.

De steppe zal bloeien De steppe zal lachen en juichen.

In zijn krant van 2 juni jl. komt het dagblad Trouw met een artikel van Marc van Dijk*) over de liederenbundel ‘Laus Deo’ van het bisdom Roermond. De bundel is al uitgekomen in november 2000. Dus in zoverre bevat het artikel geen nieuws. Aanleiding tot het artikel in Trouw is de brief van bisschop Wiertz van 7 februari 2006 in antwoord op een brief van een parochiaan uit Meerssen van 6 januari 2006, waarin deze zijn teleurstelling en zorg uit over het feit dat in deze lijvige zangbundel – 1400 pagina’s met 400 liederen, 100 psalmen en tal van gregoriaanse gezangen – alle liederen van Oosterhuis zijn weggelaten. De briefschrijver vindt het “Ongelofelijk dat een kerk dat kan doen, aangezien Oosterhuis’ liedteksten van een diep geloof en een hoge spiritualiteit getuigen, alsook een enorme taalrijkdom”.
Het feit van de liederenbundel heeft ons niet beroerd – tot nu toe – en niet alleen door ons maar alom in onze kerken worden liederen van Oosterhuis gezongen, wat wel blijkt uit het feit dat drie liederen van Oosterhuis in de toptien van het religieuze lied staan. En op nummer één staat “De steppe zal bloeien”.**)
Niet zozeer het bestaan van de liederenbundel op zich zelf is voor mij aanleiding er melding van te maken als wel de omstandigheid dat de bundel blijkt te worden overgenomen in de bisdommen Den Bosch van bisschop Hurkmans en Haarlem van bisschop Punt en, naar Oosterhuis vreest, de bundel verdere verspreiding zal krijgen, alsmede de motivering van Wiertz voor zijn beleid geen liederen van Oosterhuis op te nemen.
Hurkmans en Punt zijn volgens Oosterhuis het meest Roermond georiënteerd. “…hypocriet hoor”, zegt Oosterhuis. “” Niet een van de huidige bisschoppen heeft zijn wijding ontvangen zonder een liedje van mij erbij. Ja, Eijk misschien.”
Iedereen is vrij om de liederen van Oosterhuis mooi of niet mooi te vinden, geëigend voor liturgische gebruik of niet. Wil je met het gezag van een bissschop de liederen van Oosterhuis weren, moet je wel met een objectief geldige motivering komen.  Wiertz: 1. De liederen zijn tijdsgebonden en spreken jongeren niet meer aan; 2. ‘de genoemde dichter’ heeft de katholieke Kerk verlaten, en 3. Christus komt niet meer voor in zijn teksten.
ad 1. Ik ken geen onderzoek waarop dit gebaseerd is. De teksten van Oosterhuis bestrijken reeds een lange periode. Er zal stellig een ontwikkeling in zijn teksten te constateren zijn. Maar niet meer aanspreken? De toptien spreekt dit duidelijk tegen, alsmede onze eigen ervaring. Ad 2. Dit betreft de persoon van Oosterhuis. Het gaat om zijn werk. De bisschop heeft niet uit te maken wie tot de kerk behoort en wie niet. Dat hij de Katholieke Kerk verlaten zou hebben wordt door Oosterhuis zelf ten stelligste tegengesproken. En wie zijn teksten echt kent en zijn preken en toespraken hoort zal het de bisschop niet nazeggen. Ook binnen de Katholieke Kerk bestaan  er vele meningen en dat is maar goed ook. Ad 3. In een reactie op het artikel in Trouw legt Helga van Muijen uit dat er een onderscheid is tussen begrippentaal en beeldtaal. Zij schrijft:” Dramatisch is ook de keuze van sommige kerkdienaren om Oosterhuis’ liederen niet op te nemen. Weer een botsing tussen begrippen en beelden. ‘God’  en ‘Jezus Christus’ komen niet voor, wordt gezegd. Vanuit de taal van de begrippen is dit waar. Maar voor wie leven vanuit de taal van de beelden is Oosterhuis een godsgeschenk”. Onze symbolen zijn toch niets anders dan beeldtaal? Ze verwoorden tot begrippen maakt ze juist onverstaanbaar. Maar zoals woorden kunnen ook symbolen sleets worden en hebben we nieuwe nodig. Ik hoop daar in een volgend artikel nog eens op terug te komen.
De gedachtewereld van de kerkleiding is statisch, nog steeds scholastisch en meer gebaseerd op Aristoteles dan op het dynamische denken van de bijbel. Zoals ook Koos van der Zalm constateerde in zijn artikelen over de Woord en Communieviering (mei- en juninummers van dit blad). Die statische benadering is op zich al een bron van problemen. Toch kun je het er mee eens zijn of niet. Erger is echter dat de kerkleiding ons afscheept met onvolledige en onjuiste argumenten. Het geheel van Wiertz’s motivering is onzorgvuldig, niet objectief deskundig en naar de persoon van Oosterhuis toe liefdeloos. Zo kunnen we onmogelijk het gevoel krijgen als mondige leken mee te tellen.

Gelukkig zingen wij in onze parochie regelmatig liederen van Oosterhuis en we ervaren ze als een verrijking van onze liturgie, als een godsgeschenk, zoals Helga van Muijen het noemde. Ik vrees echter dat de meeste mensen niet weten wiens lied zij zingen. De tekstboekjes die voor de vieringen worden gemaakt vermelden nooit de naam van de tekstdichter en de componist. Het verdient aanbeveling dat in den vervolge wel te doen.  Als we de namen van tekstdichter en componist kennen zullen we weten wiens liederen we ons niet zullen laten afnemen. Het is in ieder geval een goed ding dat de ‘Koorinformatie’ van ‘Gooi & Sticht’ zich niet van Oosterhuis afwendt.

Teksten en melodieën van de liederen van Oosterhuis zijn soms moeilijk. Gelukkig laat ‘het gemengde koor’ zich daar door niet afschrikken. Hulde!. Met die teksten en muziek valt er wat te vieren in onze kerk.

            Timo Harmsen, 15 juni 2006

Met dank aan Koos van der Zalm voor zijn commentaar en waardevolle suggesties.

*) www.trouw.nl/oosterhuis. Of  http://www.trouw.nl/deverdieping/religie_filosofie/article339135.ece/RK_Kerk_Bisschop_versus_topscorer_Oosterhuis. (Met een reactie van Helga van Muijen, Almere.) In het parochieblad op de website is deze link aanklikbaar.

**) Te beluisteren op de website van de parochie

 

By | 2017-05-11T14:23:55+00:00 juni 6th, 2006|Geen categorie|0 Comments

Leave A Comment