Benedictus XVI apostel en diplomaat

//Benedictus XVI apostel en diplomaat

Benedictus XVI apostel en diplomaat

De paus was bepaaldelijk niet welkom in Turkije toen hij op 28 november 2006 zijn reis naar dat land begon. Daaraan had in belangrijke mate zijn rede van 12 september 2006 in Regensburg bijgedragen. De moslimwereld uitte zich in felle protesten als zou Benedictus in Regensburg hebben gezegd in te stemmen met de opvatting (wat niet het geval is; daarover een afzonderlijk artikel; zie de website:  www.rkkerkbennekom.nl ) dat de islam een geweldadige godsdienst is. In een land waarin de scheiding van kerk en staat vooralsnog alleen op papier bestaat, had deze kwestie een zo grote politieke invloed dat de Turkse premier Erdogan aanvankelijk weigerde de paus bij zijn aankomst op het vliegveld van Ankara te verwelkomen door zich te verschuilen achter verplichtingen elders. Hoe geheel anders pakte het uit. Te elfder ure besloot Erdogan toch tot een ontmoeting met de paus. “Een heel positieve geste en een teken van voorkomendheid naar de Heilige Stoel die zeer wordt gewaardeerd”  liet de Vaticaanse woordvoerder pater Frederico Lombardi sj. weten. (Bron: rkkerk.nl, 18 december 2006, in het artikel “Pausreis naar Turkije in teken van dialoog en verzoening”) Had Erdogan politieke overwegingen om op zijn aanvankelijke weigering de paus te ontvangen terug te komen? Was het voor hem geen mooie gelegenheid de paus uit te dagen op zijn eerdere uitlating, toen nog kardinaal Ratzinger, geen voorstander van opneming van Turkije in de EU te zijn? Na zijn ontmoeting met de paus zei  Erdogan dat de paus gezegd had: “We zijn niet politiek, maar we wensen dat Turkije tot de EU kan toetreden.”  De media meldden alom dat de paus ‘om’ was en , nu wel vóór de toetreding van Turkije tot de EU  is. Is dat niet wat kort door de bocht? In 2004 had kardinaal Ratzinger, in zijn kwaliteit van voorzitter van de Congregatie voor de Geloofsleer, in een interview met het Franse dagblad Le Figaro verklaard, dat het een grote vergissing zou zijn Turkije in de Europese Gemeenschap op te nemen. De Europese cultuur zou gevaar lopen als Turkije tot de EU zou worden toegelaten. Europa wordt verenigd door haar cultuur, die voor een gemeenschappelijke identiteit zorgt. De wortels waaraan het Europese continent ontsprongen is, zijn die van het christendom.

Het was voor de paus, hoofd van de Kerk en hoofd van de Vaticaanse staat, als varen tussen Scylla en Charibda. Hij wordt door Erdogan uitgedaagd Turkije te steunen in haar pogingen lid van de EU te worden. Enerzijds kan hij bij deze gelegenheid niet negatief reageren op die politieke wens van Turkije. Hij zou daardoor de andere belangen van de Kerk bij en in Turkije *) benadelen: de verbetering van de positie van de christenen in Turkije en de oecumene, de hereniging, met de Oosterse Christelijke Kerken. Anderzijds kan hij ook niet zijn principes verloochenen. Zijn antwoord moet wel diplomatiek zijn. Wij zijn niet politiek, wij spelen officieel geen politieke rol, maar als aan de voorwaarden wordt voldaan kan Turkije zeker lid van de EU worden. Dezelfde dinsdag 28 november 2006 verklaart de Vaticaanse spreekbuis Lombardi dat de paus positief gestemd is en de weg van de dialoog en de toenadering en de opname in Europa bemoedigt,  ‘op basis van gemeenschappelijke waarden en principes’. Het is hier waar Benedictus, hoewel geen officiële politieke rol vervullend, een belangrijke morele invloed kan uitoefenen.

De weg van Turkije naar Europa is nog onverminderd lang. Het politieke spel zowel in Tukije zelf als in Europa is nog niet gespeeld. Het is ongetwijfeld aan het soepele optreden van Benedictus te danken dat hij de aanvankelijk gevreesde tegenstand tegen zijn oecumenische reis kon overwinnen en dat hij, zoals ons wordt gemeld, kan terugzien op een geslaagde missie. Diplomatie gaat in kleine stappen en zij die geloven haasten niet.

Timo Harmsen, 4 januari 2007

 

*) Turkije heeft een belangrijke Christelijke geschiedenis. De apostelen Petrus en Paulus predikten de leer van Jezus in Antiochië in Syrië, nu in Turkije gelegen als Antakya. Daar is de in een grot uitgehouwen Petruskerk, waar nog steeds elk jaar op 29 juni – feestdag van Petrus en Paulus – kerkelijke vieringen worden gehouden. In Antiochië werden de volgelingen van Jezus voor het eerst Christenen genoemd. Paulus verkondigde het geloof ook in west Turkije, o.a. in Efese. En Istanbul was als Constantinopel de hoofdstad van het christelijke Byzantijnse Rijk.(4e eeuw). In de 11e eeuw voltrok zich het schisma met de Oosterse Kerk om het primaatschap van de paus. In 1453 werd Constantinopel door de Ottomaanse Turken ingenomen.

 

By | 2017-05-11T13:32:33+00:00 januari 4th, 2007|nieuwsblad|0 Comments

Leave A Comment