Het ritueel van de strooien hoed

//Het ritueel van de strooien hoed

Het ritueel van de strooien hoed

Elke zomer opnieuw verscheen hij weer in het straatbeeld. En bij de eerste herfstbui was hij weer verdwenen. De strooien hoed. Je zag ze in verschillende modellen. Ze lieten zich in twee soorten indelen, de hoge slappe en de stijve platte. De eerste straalde een vlotte zomerse losheid uit, de tweede soort was er voor de dandy. Je droeg hem schuin op je hoofd en soms wat naar achteren geschoven zoals je zag op de foto’s en de affiches van Maurice Chevalier, de Franse zanger van het lichte lied. Dat was in de jaren die wij vooroorlogs noemen. Je zult je afvragen, hoe komt ie daar nou op. Welnu dat was omdat er rond de platte strohoed een ritueel geweven was dat wij als schooljongens zeer serieus uitvoerden. Met de jongens in de klas deden we een wedstrijd wie de meeste zag. En elke morgen als de school begon, wisselden we onze score met elkaar uit. En denk niet dat we het tellen niet serieus namen. Wij durfden er eenvoudigweg niet om te liegen. Dat kwam door het ritueel dat er mee verweven was. Een hoed die niet door het ritueel bevestigd was telde niet mee. Trouwens ook alleen de hoeden die je op straat zag telde mee. Dus niet de hoed van je vader op de kapstok thuis. Ik kan me niet meer herinneren of hij wel geteld mocht worden als je met je vader ging wandelen en hij zijn strooien hoed opzette.

Dat ritueel dan. Als je een strohoed zag stak je je linker duim in je mond, tikte daarmee vervolgens de palm van je rechter hand aan en sloeg ten slotte met de linker vuist krachtig in je rechter hand.

Et voilà, de telling lag vast. Merkwaardig eigenlijk dat het spel met zijn volwassen ritueel, in de zin van aan alle kenmerken van een echt ritueel voldoend, alleen in de laagste klas werd gespeeld. Althans ik herinner mij dat mijn broer, die een paar jaar ouder was (gelukkig nog is), er zijn neus voor ophaalde.

Er zijn veel rituelen. Ons hele leven is vervuld van rituelen, seculiere en religieuze, persoonlijke en gezamenlijk te vieren rituelen. Alle belangrijke gebeurtenissen in ’s mensen leven worden gevierd, herdacht, bekrachtigd, verwerkt met rituelen. Geboorte, huwelijk, sterven worden ingebed in rituelen. We steken kaarsen op, branden wierook, sprenkelen met wijwater, kussen het portret van een dierbare. En zo kunnen we met de opsomming nog wel even doorgaan.

De herkomst van al onze rituelen is religieus, wat verwijst naar een boven materiële waarde van ons bestaan. Rituelen zijn vastgelegd in onze traditie, maar ontstaan evenzeer spontaan naar aanleiding van een schokkende gebeurtenis bijvoorbeeld, zoals een stille tocht als protest tegen zinloos geweld. Maar ook vreugdevolle gebeurtenissen geven aanleiding tot rituele vieringen. Denk bijvoorbeeld aan het academische ritueel van een diploma uitreiking.

Rituelen zijn vaak door gewoontevorming losgeraakt van hun betekenisvolle grondslagen. Geworden tot sleur waarvan we het waarom zijn vergeten.

Meer dan we in woorden kunnen zeggen, drukken we uit in symbolen. Water, wierook, kaarsen, olie, maar vooral, meen ik, het kruis, het kruisteken en het brood en de wijn. In een eucharistieviering danken en herdenken wij lijden en sterven van Christus. In een ritueel van het breken van het brood  en het zegenen van de wijn worden deze tot een symbolische werkelijkheid van het lichaam van Christus door het nuttigen waarvan wij samen tot lichaam van Christus worden. Door het tekort aan priesters en een kerkelijke reglementering wordt de weg naar een traditionele eucharistieviering geblokkeerd. De leiding van de Kerk volgt de weg van vieringen zonder de symbolen van brood en wijn. We zijn dan toch in Jezus’naam bijeen. Symbolen en rituelen van brood en wijn zullen op de duur uit onze traditie verdwijnen. Tenzij we kiezen voor alternatieve eucharistievieringen, waarvan er hier en daar al voorbeelden gegeven worden. Tijden veranderen, we zullen mee moeten veranderen en ook kerkelijke leer en regels.

Timo Harmsen, 16 oktober 2006

By | 2017-05-11T13:38:24+00:00 oktober 16th, 2007|nieuwsblad|0 Comments

Leave A Comment