De machtige arm van de bisschop

//De machtige arm van de bisschop

De machtige arm van de bisschop

Dit artikel is een vervolg op het artikel dat ik in februari in dit blad schreef. Ik schreef over het verzet dat zich steeds duidelijker manifesteert  tegen  de macht van de kerk, tegen de autoritaire gezagsuitoefening van paus en bisschoppen en meer in het bijzonder over het verzet dat in het aartsbisdom  tot uitdrukking is gekomen tegen de autoritaire wijze waarop de bisschop de reorganisatie van de parochies meent te kunnen doorvoeren.

 

Naast de stichting Bezield Verband Utrecht heeft zich nu ook  een club van RK professoren, intellectuelen en leidinggevenden [1]) gemeld die zeer bezorgd zijn over de gang van zaken in de Nederlandse Kerkprovincie als gevolg van het beleid van de bisschoppen. Op hun website leggen zij uitvoerig uit wat hen beweegt en ook in een vraaggesprek in het dagblad Trouw van vrijdag 19 april jl geven zij uiting van hun zorgen over de kerk. En daarin herkennen wij ook onze zorgen en onze verontrusting over wat er in onze parochie en in onze geloofsgemeenschap in Bennekom aan de hand is.

In de katholieke kerk in Nederland is er onmiskenbaar een priestertekort. Niet zozeer in verhouding tot het aantal gelovigen dat nog regelmatig in de kerk komt, maar wel in verhouding tot het aantal parochies of lokale geloofsgemeenschappen. Daar is het aantal priesters gedaald tot een niveau dat volstrekt onvoldoende is om aan de pastorale en liturgische behoefte te voldoen. Dit verschil veroorzaakt dat de negatieve effecten van een fusie van parochies, waarmee de bisschop het priestertekort denkt te kunnen pareren, in een stedelijke omgeving minder sterk gevoeld wordt  dan in een landelijke omgeving, zoals bijvoorbeeld die van ons.
Afgezien hiervan gaat het ook om de manier  waarop de fusies tot stand zijn gekomen. Die fusies zijn ons van bovenaf opgelegd. Onze parochiebestuurders hebben zich langdurig verzet maar moesten uiteindelijk buigen voor de juridische macht van de bisschop. Maar niet zonder meer. Zij kregen de toezegging, – en op een of andere manier is dat ook in een overeenkomst of reglement vastgelegd, –  dat in de fusieparochie de eigenheid en de eigen identiteit van de lokale geloofsgemeenschappen zouden  worden gegarandeerd. U hebt dat in verschillende  vorige parochiebladen  ook kunnen lezen. Maar nu moeten we ervaren dat de bisschop zich daarvan niets aantrekt  en richtlijnen en decreten uitvaardigt die er op gericht zijn alle pluriformiteit te elimineren om zo uniformiteit  tot stand te brengen, bijvoorbeeld door de instelling van eucharistische centra. De niet als eucharistisch centrum aangewezen locaties worden daardoor uiteindelijk uitgehold en onherstelbaar beschadigd omdat ze van hun vitaliteit worden beroofd. Dit is een observatie van het professorenmanifest [2]), maar komt volledig overeen met wat wij in onze geloofsgemeenschap ervaren.

Je zou zeggen dit moet toch in alle redelijkheid met de bisschop besproken kunnen worden, maar voor overleg blijft de Maliebaan gesloten.  We zijn nu in een situatie terecht gekomen die ik in het parochieblad van december 2008 voorzag in mijn artikel “De Maliebaan neemt niet op”

.

“Wat wil het professorenmanifest bereiken?” was een vraag in het hier voor bedoelde  interview.
De katholieke gemeenschappen inspireren een eigen weg te kiezen.  Niet speciaal, zoals de Nederlandse dominicanen in 2007 ter discussie stelden, dat parochies en geloofsgemeenschappen hun eigen voorganger moeten kiezen, maar wel  “dat er meer ruimte komt voor pastoraal werkers en voor  leken. De bisschoppen verbieden vieringen met leken niet, zoals gebedsvieringen bijvoorbeeld. Maar ontmoedigen ze wel sterk. Er is alleen een rol voor gewijde priesters en diakens, terwijl er zoveel kwaliteit is bij pastoraal werkers en leken”, aldus het interview. We moeten ons hierbij wel afvragen of het werkklimaat in onze van bevoegdheids- en geldigheidsregels doordrenkte kerk voor pastorale werkers nog wel aantrekkelijk is. De grens tussen taken en bevoegdheden van priesters en pastoraal werkenden wordt scherp getrokken en bij overschrijding volgen  disciplinaire straffen, heeft de bisschop aangekondigd. [3]) Het is dus niet eens zo heel vreemd dat, toen na recent vertrek met pensioen van twee pastoraal werkenden er geen vervangers gezocht werden, de bisschop liet zeggen: zij zijn er niet.

Het is interessant  dat de interviewster Monic Slingerland de brochure van de Nederlandse dominicanen uit 2007 in herinnering brengt. De auteurs van de brochure bevelen een radicale oplossing aan voor het priestertekort: dat de geloofsgemeenschappen uit eigen gelederen voorzien in hun leiding en dientengevolge in eigen voorgangers in de eucharistie, mannen of vrouwen, gehuwd of ongehuwd, al dan niet voor bepaalde tijd. De brochure beveelt verder aan dat men hen aan de bisschop voordraagt en in geval van een afwijzing die negeert en op eigen gezag verder gaat. “Het is te hopen”, zeggen zij, “dat mede door deze relatief nieuwe praktijk de bisschoppen in de toekomst hun opdracht tot dienen waar zullen maken en alsnog de lokale voorgangers zullen bevestigen in hun ambt.

 

De dominicanen hebben hun gelijk niet gekregen, maar ze hebben het wel. Onze kerk is een eucharistische kerk. Dat is wat wij het liefst in onze lokale geloofsgemeenschappen  willen: eucharistie vieren. En het is de eerste en voornaamste  dienende  taak en opdracht van de bisschop dat mogelijk  te maken. De koppeling van de eucharistie aan het gewijde ambt, die pas in de loop van de eeuwen tot ontwikkeling kwam,  is inmiddels voor de kerk een sterke machtsfactor en maakt de positie van de clerus onaantastbaar.  Huidige ontwikkelingen in de kerk, in het bijzonder het priestertekort,  maken een herbronning van die machtspositie noodzakelijk. Aan die machtspositie dreigt de kerk te bezwijken. Bestudering van de ontwikkelingen  van leiding van de gemeenschap naar ambt, van ambt naar het gewijde ambt, en van het gewijde ambt naar eucharistie laat zien dat met name  voor het voorgaan door niet-gewijde voorgangers in de eucharistie goede historische en theologische argumenten zijn aan te voeren. Ik verwijs u graag naar het artikel van Paul Tihon s.j. “Sur la présidence de l‘eucharistie”, dat ik voor u heb vertaald op mijn website www.relisofie.nl. Ook Nederlands grootste en bekendste theoloog Edward Schillenbeeckx was van mening dat veranderingen in de wereld er toe kunnen leiden dat van bestaande oude tradities moet worden afgeweken, bijvoorbeeld als het gaat om het celibaat of het exclusieve recht van priesters om de mis te celebreren.

 

We hebben in onze Bennekomse  geloofsgemeenschap enkele charismatisch begaafde vrouwen en mannen aan wie we het voorgaan in een eucharistieviering  gaarne toevertrouwen. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid  te overwegen dit tot uitvoering te brengen. Waar is de onafhankelijke leiding in onze gemeenschap die daaraan sturing kan geven?

 

[1] ) www.professorenmanifest.nl

[2] ) http://www.professorenmanifest.nl/index.php/component/content/article/26-hoofdmenu/48-volledige-tekst-van-de-brief-van-prof-dr-hans-bots

[3] )Brief van de aartsbisschop kardinaal Eijk van 5 maart 2012 aan alle priesters, diakens, pastoraal werk(st)ers en geestelijke verzorgers enz. U kunt deze brief vinden op:http://www.bezieldverbandutrecht.nl/files/04%20Bezielde%20lokale%20gemeenschappen/eijk_liturgische_vs.pdf

By | 2017-04-14T15:54:24+00:00 april 21st, 2013|nieuwsblad|0 Comments

Leave A Comment