ECCLESIA SEMPER REFORMANDA II

//ECCLESIA SEMPER REFORMANDA II

ECCLESIA SEMPER REFORMANDA II

Omdat ik in mijn vorige artikel

[1]) refereerde aan de bisschoppensynode [2]) die toen nog aan de gang was, moet ik, nu de synode  beëindigd is en de resultaten daarvan bekend, daarop wel terugkomen.

Ik noemde in mijn artikel twee kwesties, – mogen gescheiden hertrouwden en homoseksuele gelovigen met een intieme relatie de communie ontvangen? – die als heikel te boek stonden en voorwerp waren van hevige  meningsverschillen  onder de bisschoppen  en dringend om een oplossing vroegen.

En is die oplossing er nu?  Want, ook al waren de synode-bisschoppen in staat in de ‘relatio finale’ – het slotrelaas [3]) – van de bisschoppensynode over de heikele kwesties een twee/derden meerderheidsstandpunt te formuleren,-  wat op zich zelf al de Belgische Kardinaal Danneels de verheugde opmerking deed maken dat de bisschoppen in ieder geval naar elkaar geluisterd hadden – veranderd is er niets. Gaat paus Franciscus daarvoor zorgen? Het is immers de paus die, om de eenheid in de Kerk te bewaren, het laatste woord heeft! En die stelt in zijn pauselijke vermaning ‘De vreugde van het Evangelie’ in alles de barmhartigheid voorop.  En bovendien, met name ten aanzien van homoseksuelen heeft paus Franciscus al laten blijken dat hij daar anders in staat dan zijn voorgangers in het pausambt. “Als iemand homoseksueel is en hij  op zoek is naar God en van goede wil, wie ben ik dan om te oordelen?”[4]) Zo ook willen wij niet oordelen over liefdevol samenlevende homoseksuele mannen of vrouwen. Laat staan dat we ze zouden veroordelen.

Ten aanzien van de kwestie van hertrouwde gescheidenen: Franciscus heeft het voor de rooms-katholieken procedureel gemakkelijker gemaakt om na een burgerlijke scheiding ook voor de kerk uit elkaar te gaan. Dat is al een hele stap na driehonderd jaar van kerkelijke regels over scheiding. [5]) Let wel: het huwelijk is een sacrament en blijft onontbindbaar. Van hertrouwen kan alleen sprake zijn als het eerdere huwelijk ongeldig is verklaard: als er feiten en omstandigheden  aangetoond kunnen worden waardoor het huwelijk nooit gesloten had mogen worden. Daarover moeten twee kerkelijke tribunalen  oordelen. “Paus Franciscus  heeft nu besloten dat een uitspraak van één tribunaal voldoende is om een huwelijk ongeldig te verklaren. Daarnaast komt er een spoedprocedure: als de ex-partners het met elkaar eens zijn, kan een bisschop het besluit nemen.” [6])

Dit zou in de pastorale praktijk een stap vooruit kunnen betekenen. Er hangt dan wel veel van de bisschop af. Dat een bisschop daarover zou kunnen oordelen, was in de aan de synode voorafgaande besprekingen een moeilijk punt. Een doorsnee bisschop zou daarvoor niet voldoende  specialistische kennis en ervaring hebben. Toch heeft de paus nu de regels veranderd.

In de paragrafen 84, 85 en 86 over de pastorale omgang met katholieken die na een echtscheiding een nieuw burgerlijk huwelijk zijn aangegaan, zegt het slotrelaas  in § 84  dat deze gelovigen niet als geëxcommuniceerden mogen worden behandeld en zoveel mogelijk bij het kerkelijk leven betrokken moeten worden.
§ 85  zegt onder meer dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen degenen die hun mislukte huwelijk aan zichzelf hebben te danken en degenen die door de partner verlaten zijn.
En § 86  wijst op de wenselijkheid dat een pastor deze mensen begeleidt in een gewetensonderzoek zodat een goed oordeel geveld kan worden over datgene wat “de mogelijkheid van een volledigere deelname aan het leven van de Kerk verhindert”.

De synode spreekt in § 76 niet over homoseksuelen,  maar over “personen met homoseksuele neigingen”. En  voorts wordt in deze paragraaf elke vorm van “onrechtvaardige discriminatie” van deze personen veroordeeld. Speciale pastorale aandacht moet er zijn voor gezinnen waarbinnen “homoseksuele neigingen” aanwezig zijn.

En verder: “Er bestaan absoluut geen gronden op basis waarvan homoseksuele partnerschappen op welke wijze dan ook gelijk of zelfs op afstand analoog zijn aan Gods plan voor huwelijk en gezin. Het huwelijk is heilig, terwijl homoseksuele handelingen tegen de morele natuurwet indruisen. Zij komen niet voort uit een authentieke affectieve en seksuele complementariteit. Onder geen enkele omstandigheid kunnen zij worden goedgekeurd.”

Hoewel in deze formulering enige pastorale toenadering kan worden bespeurd kan toch niet anders geconcludeerd worden dan dat in de hiervoor genoemde paragrafen het traditionele standpunt van de Kerk over de seksuele moraal onverkort blijft weerspiegelen. Deze is, behalve op de Schrift, gefundeerd in de natuurwet. De natuurwet staat volgens de katholieke leer voor de gedachte dat er een onveranderlijke wet is die vastligt in de natuur van de mens. En volgens de natuurwet is seks uitsluitend gericht op de voortplanting. Seksuele gemeenschap moet dus open staan voor bevruchting en nieuw leven. Daarom is de kerk tegenstander van homoseksuele handelingen, maar ook tegen masturbatie, anticonceptie en seks voor het huwelijk en ongehuwd samenwonen.

Afgezien van de vraag of er wel een natuurwet bestaat en zo ja, wat die dan inhoudt, bestaan er ook modernere  benaderingen dan in de vorige alinea weergegeven.[7]) Wat anticonceptie betreft stelde in het begin van de 60er jaren van de vorige eeuw Mgr Bekkers, bisschop van ’s Hertogenbosch al dat het niet waar is dat het gebruik van voorbehoedmiddelen tegen Gods bedoelingen is. Hij zei het niet zo expliciet, maar wel dat het  gebruik er van bij uitsluiting aan de echtelieden zelf moet worden overgelaten. Daarmee bevrijdde hij vele jonge echtparen van een knellend en kwellend gewetensconflict in situaties waarin zij oordeelden dat hun gezinnen qua omvang voltooid waren.

Feit is dat de kerk in al die jaren tot op de dag van vandaag haar visie op seksualiteit en haar seksuele moraal strikt heeft gehandhaafd – denk bijvoorbeeld aan haar verbod op het gebruik van condooms  ter voorkoming van HIV besmetting.  Met een genuanceerdere opstelling in alle aspecten van de seksuele moraal zou de kerk haar gelovigen hebben kunnen leren op eigen oordeel en met meer verantwoording met de belangrijke levensvragen om te gaan en zich  in belangrijke mate hebben kunnen behoeden voor het ‘stemmen met de voeten’ dat zij nu van haar gelovigen heeft ervaren.

Wellicht dat we de ‘verloren’ zielen weer terug kunnen winnen als we van de zuidelijke landen leren naast de wet te leven. Wat we in feite wel al doen, maar dan in volle gemoedsrust.

Timo Harmsen, 24 november 2015

[1]) “Ecclesia semper reformanda est”,  NieuwSBlad voor de katholieken in Bennekom, herfst 2015.

[2]) Bisschoppensynode over  “de roeping en de zending van het gezin in de kerk en de huidige wereld”. Ter lezing aanbevolen:http://www.rkkerkmeppel.nl/synode2015.html

[3]) http://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=680&nws=3398

[4]) In het vliegtuig op de terugweg uit Brazilië, waar hij de Wereldjongerendagen heeft bezocht; juli 2013.

[5]) www.katholiek.nl

[6]) www.katholiek.nl

[7]) Zie bijvoorbeeld “Homo’s en de Rooms Katholieke Kerk” op www.epubonline.nl/?p=1531

By | 2017-04-14T14:04:25+00:00 november 24th, 2015|nieuwsblad|0 Comments

Leave A Comment